Wat taoïsme je kan leren over echte effectiviteit
Waar je ook werkzaam bent, in welke rol en met welke opdracht; je wordt betaald voor je kennis, ervaring en oplossingen. En wat in de praktijk van alle dag opvalt, is dat hoe slimmer en ervarener iemand is des te groter het risico dat diezelfde kennis in de weg gaat zitten.
Niet omdat dit fout is, maar omdat kennis te snel wordt ingezet op basis van veronderstelde voorspelbaarheid. Lessen uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst.
In het taoïsme bestaat een heel bekend verhaal en metafoor. Een zeer gretige leerling bezoekt een meester om te leren en praat honderduit. De meester schenkt zwijgend thee in, en blijft doorschenken tot de kop overloopt en zelfs de thee zelfs over de tafel stroomt.
'De kop is vol,' zegt de leerling. 'Precies,' antwoordt de meester. 'Net als jouw hoofd. Hoe kan ik je iets leren als je hem niet eerst leegt? Hoe kun je open staan voor wat er 'is' met een hoofd dat vol is?'
Voor veel ervaren mensen is dit herkenbaar. Je zit bij een klant en denkt vrijwel direct: Dit probleem heb ik al vaker gezien, met dit bijltje heb ik al veel vaker gehakt. Dit vraagt om aanpak X! Of je hebt direct een oordeel klaar: als ze mijn framework zouden volgen, waren ze al stukken verder. Jij bent overtuigd van hoe het efficiënter kan. Je hebt waarschijnlijk gelijk. Maar is het spreken over je oplossing vanuit overtuiging effectief? Niet altijd.
Want op dat moment luister je niet meer echt. Je luistert door je eigen aannames heen, trekt conclusies en spreekt.
Een kernprincipe uit het taoïsme is Wu Wei en het betekent letterlijk 'niet-doen' of niet-forceren. Het staat voor handelen zonder te forceren en te handelen vanuit flow. Dat betekent niet dat je passief bent, maar afgestemd. Je stopt met duwen en overtuigen en volgt wat zich aandient.
In werksituaties betekent dit:
Dat klinkt simpel. Maar neurologisch is het allesbehalve vanzelfsprekend.
Ons brein reageert automatisch op basis van alles wat je tot nu in je leven hebt verworven. Het voorspelt, vult in en rond af, waardoor het energie bespaart, maar dat heeft een prijs.
Vanuit gewoonten, je ego dat aan de eigen verwachting wil voldoen, je aanname dat er tijdsdruk is of targets die je wilt halen, schakelt je sympathische zenuwstelsel snel naar de actiestand. Daardoor grijp je terug op bekende oplossingen, luister je selectiever en mis je de nuance, delen van de context en vooral de onderstroom.
Het 'legen van de theekop' is dus geen zweverige metafoor. Het is het reguleren van je zenuwstelsel waardoor je vertraagt, voordat je in de actie schiet. Het is de manier om je brein open te laten staan voor wat er allemaal aanwezig is aan essentiële informatie.
De theekop leegmaken betekent niet dat je je kennis loslaat. Het betekent simpelweg dat je haar tijdelijk parkeert. Het betekent dat je luistert vanuit een 'absolute-beginners-mindset'. Alsof je niets weet en alles nieuw is voor je. Je die leergierige leerling bent die aan het begin van de carrière staat. Dit vraagt je om iets ongemakkelijks: het verdragen van het (even) niet weten. Want daar ontstaat de meeste waarde. Daar waar je:
Eén scherpe observatie kan krachtiger zijn dan een uitgebreid advies.
Laat ruimte ontstaan, want juist in de leegte ontstaan inzichten — bij de klant én bij jezelf. Pas dan kun je thee inschenken die smaakt naar meer.
Voor een gesprek kun je jezelf afvragen:
En merk je tijdens een gesprek op dat jij je haast, snelheid najaagt, de neiging hebt om te onderbreken of spanning? Weet dan dat dit een signaal is. Dat je in een automatisme schiet.
Maak de theekop leeg door stil te worden, vertraag, bewust van je ademstroom en luister.
Luister naar jezelf en de ander — naar de ander en jezelf.
In een wereld vol toenemende complexiteit en continue verandering zit effectiviteit in zoveel meer dan kennis alleen. Het zit vooral in 'aanwezig zijn'. Het vermogen om de theekop te legen, zodat er echt iets nieuws in kan. Misschien is dat de meest onderschatte skill van de moderne consultant.
Neem contact met ons op om hier eens over te sparren via ons contactformulier of bel Paola op 06-14162835.